برترین های کیمیا نیوز را هم ببینید هم بخوانید

یکشنبه, ۲۵ آذر ۱۳۹۷

کاهش هزینه‌های سرسام‌آور

علم اقتصاد خرد تلاش می‌کند چارچوبی ارائه کند تا از طریق آن بتوان تحلیل کرد که با تغییر عوامل تصمیم‌گیری، انگیزه‌های افراد و به دنبال آن رفتار آنها چگونه تغییر می‌کند (سرزعیم، تبیین مفاهیم اقتصاد خرد) در مجال پیش‌رو با بینشی حاصل از این علم -که از آن به‌عنوان علم مطالعه انگیزه‌ها نیز یاد می‌شود- و با تغییر شرایط و عوامل داخلی و منطقه‌ای که منجر به چرخش دیپلماتیک عربستان با محوریت محمدبن‌سلمان شده، سعی در واکاوی و یافتن علت این چرخش، نه در عوامل سیاسی که در شرایط اقتصادی شبه‌جزیره و در پی آن دستیابی به فهمی نسبی از معادلات پیش‌روی منطقه داريم.

 

محمدبن ‌سلمان جوان‌ترین وزیر دفاع جهان و قدرتمندترین عنصر آل‌سعود به‌لحاظ نفوذ و گستره اختیارات رسمی و غیررسمی است که تنها در سلسله‌مراتب رسمی پس از پادشاه دومین شخصیت این کشور به شمار می‌رود. با مرور کنش‌های چند سال اخیر عربستان در معادلات منطقه‌ای به محوریت عیان ولیعهد جدید آل‌سعود در رخدادهای منطقه پی می‌بریم. اصلی‌ترین نقش این محوریت تصمیم‌گیری در رابطه با نحوه مواجهه با چالش‌های داخلی و خارجی است؛ تصمیم‌گیری تعیین‌کننده استراتژی برخورد با وقایع در جهت تحقق اهداف داخلی و خارجی رژیم، اولویت‌بخشی به چالش‌های پیش‌رو و طریقه برخورد با آنهاست. حال تصور کنید جوانی کم‌تجربه بر مسندی اینچنین و در کشوری که بیشترین درآمد نفتی و منابع مالی را در اختیار داشته، تکیه زند، نتیجه‌اش فجایعي مثل باتلاق یمن، بحران قطر و پیچیدگی هرچه بیشتر معادلات خاورمیانه خواهد شد که تاکنون نه‌تنها اهداف ریاض در رخدادهای منطقه‌ای را تأمین نکرده که آنها را به معضلات و تهدیدهایی به‌مراتب جدی‌تر از گذشته برای آل‌سعود تبدیل کرده است. بهتر است با نگاهی عمیق‌تر به موضوع نگاه کنیم: مهم‌ترین هدف عربستان سعودی در سیاست خارجی را می‌توان قیومیت جهان اسلام و گسترش هرچه بیشتر نفوذ در خاورمیانه دانست که در جهت رسیدن به این مهم در پی تحقق اهداف دیگری است؛ ازجمله:
• تثبیت جایگاه خود به‌عنوان محوریت جهان عرب
• گسترش نفوذ در کشورهای منطقه از طریق تثبیت و حمایت نیروهای هم‌پیمان
• کنترل نفوذ ایران
محمد بن‌سلمان به‌عنوان عاملیت تصمیم‌گیری آل‌سعود در برخورد با چالش‌های پیش‌روی این رژیم و بالاخص بحران یمن است، حال و با گذشت دوسال‌ونیم از آغاز مداخله نظامی در یمن آیا می‌توان چنین استدلال کرد که اقدامات انجام‌شده اهداف آل‌سعود را محقق كرده است؟ مداخله نظامی در یمن که تحت عنوان عملیات توفان قاطعیت آغاز شد، پس از حدود یک ماه با نام عملیات احیای امید ادامه یافت، گو اينکه خود به چشم‌انداز تاریک این مداخله نظامی پی برده بودند و به سرعت امیدشان به توفانی که با قاطعیت آغاز کردند، رنگ باخت و درصدد زدودن ناامیدی و احیای امیدهای واهی خود برآمدند، اما مسیر و استراتژی صحیح را انتخاب نکرده و همچنان منابع مالی خود را در این چاه عمیق سرازیر کردند.درست همین جا بود که اقتصاد اولین درس سیاست‌ورزی را به ولیعهد خام سعودی داد و نخستین اصل خود -محدودیت منابع- را همچون ترکه‌ای بر بدن رژیم حاکم بر شبه‌جزیره نواخت. با کاهش قیمت جهانی نفت عربستان مجبور شد نفت خام خود را با قیمت‌هایی به‌مراتب کمتر از گذشته به فروش برساند و در نتیجه درآمدهای این کشور کاهش شدیدی یافت.با کاهش درآمدهای عربستان و با وجود هزینه‌های سرسام‌آور و بیهوده ریاض در بخش‌های مختلف اقتصاد شبه‌جزیره دچار کسری بودجه بی‌سابقه و شدیدی شده است:
١٠٠ میلیارد دلار در سال ٢٠١٥
٧٩‌ میلیارد دلار در سال ٢٠١٦
٥٢‌ میلیارد دلار در سال ٢٠١٧
حال ریاض برای جبران این کسری بودجه دست به فروش اوراق قرضه، اتخاذ سیاست‌های ریاضت اقتصادی و کاهش برخی هزینه‌های داخلی خود از طریق کاهش یارانه‌ها و افزایش قیمت بنزین و حذف هزینه‌های بیهوده خارجی برآمده و چه هزینه‌ای بیهوده‌تر از هزینه‌های سرسام‌آور جنگ یمن که هیچ بهره‌ای برای ریاض نداشته است. به گزارش فارین پالیسی، عربستان تنها در شش‌ماهه آغازین مداخله نظامی در یمن حدود ٧٢٥ میلیارد دلار هزینه کرده حال آنکه ٣٠ ماه از این آوردگاه گذشته! عربستان برای حذف هزینه‌های جنگ یمن باید با نیروهای مقابل در این کشور به مذاکره نشسته و برای به‌دست‌آوردن راه‌حلی مناسب با طرف‌های درگیر به تفاهم برسد که مقدمه این تفاهم همکاری و رابطه با عوامل نزدیک به انصارالله همچون ایران و شیعیان عراق است که برای تحقق این امر ریاض نیازمند تغییر رویکرد دیپلماتیک خود است. همه این شرایط موجب شد تا ولیعهد جوان شبه‌جزیره با دنیای واقعی و محدودیت منابع روبه‌رو شده و مدل تصمیم‌گیری خود را که بیشتر مبتنی بر تعجیل و مقابله حداکثری و مستقیم با نیروهای مخالف و رقیب بوده را به مدل تصمیم‌گیری عقلایی نزدیک کند و درصدد تغییر رویه چند سال اخیر خود برآيد.  آیا عربستات در پی گسترش روابط خود در زمینه‌های مختلف و حل اختلافات گسترده خود با ایران است؟ همان‌طور که در یادداشت گفته شد، عربستان دچار کسری بودجه شدیدی است که آنها را وادار کرده تا از طرق مختلف به حل این موضوع بپردازند که یکی از اصلی‌ترین این راه‌ها حذف هزینه‌های مداخله نظامی در یمن است، نتیجتا می‌توان ادعا كرد که دلیل اصلی چرخش دیپلماتیک ریاض معضلات اقتصادی است و نه عوامل سیاسی که درپی آن می‌توان چنین دریافت که آل‌سعود نه در پی پایان‌دادن به ماجراجویی‌هایش در منطقه که در پی کاهش هزینه‌های سرسام‌آور مداخله در یمن برآمده که برای این مهم نیاز مبرمی به همکاری و مسالمت ایران دارد و از سر این نیاز است که سیگنال‌های مثبتی برای تهران ارسال می‌کند. حال که زمینه مناسبی برای همکاری این دو قدرت منطقه‌ای در حال شکل‌گیری است، پرسشی که باید به آن پاسخ گفت این است که آیا با همکاری تهران و ریاض در این مورد می‌توان این امید را داشت که با حل اختلافات آرامشی نسبی در خاورمیانه حاکم شود و روابط فی‌مابین از این حد فراتر برود؟ ضمن اذعان به این نکته که زمینه در حال شکل‌گیری فوق‌الذکر فرصتی مغتنم برای حل مسالمت‌آمیز یکی از بحران‌های منطقه است اما در خوش‌بینانه‌ترین حالت هم نمی‌توان به حدی بیش از این برای گسترش روابط دو کشور و ایجاد آرامش در منطقه امید داشت زیرا در این سمت عربستان تنها درپی بیرون‌آمدن در باتلاق یمن بوده و نیتی جدی برای همکاری بیشتر با ایران ندارد، این استدلال را می‌توان از سخنان مقامات آل‌سعود نیز برداشت کرد آنجا که عادل الجبیر وزیر خارجه عربستان سخنان همتای ایرانی خود درباره بهبود روابط با ریاض را مضحک می‌خواند و از جنگ یمن به‌عنوان جنگی یاد می‌کند که کشورش آن را انتخاب نکرده است.

برچسب ها کیمیانیوز

تماس با مدیر مسئول

مهدی جاوید پور

 

 

ایمیل : 

javidpoorjournalist@gmail.com

کیمیا نیوز در شبکه های اجتماعی